Hamilelikte Guatr Belirtileri Nelerdir, Nasıl Tedavi Edilir?

Gebelik dönemi kadınların en heyecanlı, en mutlu, ancak belki de en zorlu dönemlerinden birisidir. Bir bebek sahibi olacak olmanın verdiği heyecan ve mutluluğun yanı sıra, gebeliğe özgü pek çok semptom, komplikasyon ve şikayet de anne adayının yaşamını olumsuz etkilemektedir. Anne adayının gebelik öncesinde var olan hastalıklarının pek çoğunun şiddetlenerek devam etmesi, daha önceden hiç yaşamadığı hastalıklarınsa gebelikte ortaya çıkması zorlayıcı etki göstermektedir. Bu bağlamda gebelikte anne adaylarının en sık yaşadıkları hastalıklardan birisi diyabetken, bir diğeri de guatr, yani tiroit sorunudur. Tiroit, kesinlikle tedavi edilmesi gereken endokrin bir hastalıktır. Bazı kadınlarda gebelik öncesinde var olan tiroit sorunu gebelikle birlikte şiddetlenirken bazılarında normalde olmayan bir tiroit sorunu ortaya çıkabilir.

Genel olarak tiroit sorununa şu şekilde bakmak doğru olabilir; kişinin tiroit fonksiyonlarının değerinin ölçülmesinde “tiroid stimülan- uyaran hormon (TSH)” ve serbest T3, serbest T4 kullanılmaktadır. TSH ile T3 ve T4 arasında negatif bir ilişki olduğundan birisi yüksekse, diğeri düşük olur. Ancak normal şartlar altında sağlıklı bir bireyden bahsedebilmek için tüm değerlerin normal aralıkta olması gerekir. Zaten gebelikle birlikte artan HCG hormonu da hamilelikte guatr sorununa yol açabilir. Ancak bu vakaların pek çoğu gebeliğin ilerleyen dönemlerinde kendiliğinden düzelir. Buna keza başka sebeplerden kaynaklanan hamilelikte guatr sorununda anne adayının yeterli miktarda iyot alması ve doktor tarafından düzenli aralıklarla detaylı olarak takip edilmelidir. Ancak hamilelikte ciddi bir tıbbi tedavi için doğum sonrası en doğru zaman dilimi olacaktır.

Hamilelikte guatr belirtileri nelerdir?

Guatr, tiroit bezi şişmesi durumudur. Yapılan kan tahlilinde T4 hormonunun normalden daha yüksek olduğunun tespit edilmesi tiroit hastalığına işarettir. Gebelikte kadının TSH değeri de, hipertiroit tanısında ve takibinde kullanılmaktadır. Hamilelikte guatr vakalarında sorun hipertiroidi, yani tiroit hormonu fazlalığı ise genel olarak şu belirtiler gözlenir:

  • Boyun bölgesinde şişlik,
  • Normal dışı bir yorgunluk,
  • Ciltte kuruma,
  • Sürekli üşüme ve soğuğa dayanıksızlık

Hamilelikte guatr vakalarında sorun hipotiroidi, yani tiroit hormonu azlığı ise genel olarak şu belirtiler gözlenir:

  • Aşırı hareketli bir hal,
  • Aşırı sinirlilik,
  • Sıcağa karşı dayanıksızlık,
  • Bazı hipertiroidi (tiroit hormonu fazlalığı) belirtileri,
  • Besinleri yutkunurken güçlük,
  • Boğazda kuruluk, gerginlik,
  • Nefes alıp verirken güçlük,
  • Sesin kısılması,
  • Düşük riskinde artış

Hamilelikte guatr neden olur?

  1. Hormon değerlerinin yükselmesi

Gebelik öncesinde anne adayının kanında bulunmayan HCG, yani gebelik hormonu hamilelik döneminde kanda çok yüksektir. Gebelik hormonunun görevi, döllenmiş yumurtanın rahme tam olarak tutunmasını ve bebekten anneye bağlanan göbek kordonu oluşana kadar hayatını devam ettirebilmesini sağlamaktır. Gebelikte artan HCG hormonu, anne adayının tiroit hormonunu baskılayabilir, tiroit bezlerinin normalden daha fazla çalışmasına, şişmesine ve dolayısıyla da hamilelikte guatra sebep olabilmektedir. Bu durum anne adaylarında çok yaygın görülen bir durumdur. Tiroidin az miktarda seyretmesi durumunda gebelik ya da anne adayı için ciddi bir sorun olmaz.

  1. İyot minerali eksikliği

Bir kişinin tiroit bezi, tiroit hormonu üretmek için kişinin beslenme yoluyla gıdalardan aldığı iyot mineralini kullanmaktır. Normal sağlıklı bir kişinin günlük alması gereken iyot miktarı yaklaşık olarak 150 mikrogramdır. Fakat gebelik söz konusu olduğunda bu miktar 220 mikrograma yükselmektedir. Bu bağlamda aslında gebelik öncesinde var olmayan, ancak hamilelikte ortaya çıkan guatr, anne adayının beslenmesinde yeterli miktarda iyot almamasından dolayı daha zor çalışan tiroit bezinden kaynaklanıyor olabilir. Ancak bunun tam tersi olarak gereğinden çok fazla tüketilen iyot da hamilelikte guatr sorununa yol açabilir.

  1. Haşimato hastalığı

Kişinin tiroit bezinin otoimmün (bağışıklık), yani kişinin kendi koruma mekanizmasını, tiroit dokusunu bir yabancı madde olarak algılamasıyla ortaya çıkan tiroit hastalığına haşimato tiroit adı verilir. Haşimato, tiroit hormon fazlalığına, yani hipertiroide yol açabilirken, aynı zamanda uzun vadede yıllar içinde tiroid hormon yetmezliğine de sebep olabiliyor. Haşimatoda kişinin bağışıklık sistemi yanlış bir şekilde tiroit bezine saldırmaktadır. Aslında normal şartlar altında haşimato çok arka planda kalıp, sorun yaratmazken hamilelik gibi bazı tetikleyici etkenler yüzünden ortaya çıkabiliyor ve ciddi sorunlara sebep olabiliyor.

Gebelikte guatra sebep olan diğer etkenler

  • Graves hastalığı (tiroit bezinin aşırı çalışması sonucu ortaya çıkan, fazla miktarda tiroit hormonunun üretildiği ve kana ulaştığı otoimmun bir hastalık)
  • Tiroit bezi iltihabı,
  • Tiroit nodülü,
  • Lityum ya da amiodoron barındıran ilaçlar,
  • Hipofiz bezi sorunları,
  • Hipotalamus problemleri,
  • Kafa bölgesine alınan şiddetli darbe

Hamilelikte guatr nasıl tedavi edilir?

Hamilelikte anne adaylarının ilaç kullanmaları tavsiye edilmez ve çok ciddi bir rahatsızlık olmadığı sürece doktorlar ilaç reçete etmezler. Bu sebeple de gebelikte ortaya çıkan hastalıklarda genellikle doğal yöntemlerle tedavi etmek yoluna gidilir. Hamilelikte guatr sorunu olan anne adaylarına da hastalığın semptomlarını azaltmak için genellikle sağlıklı beslenme önerilir. Ancak ilerlemiş guatr vakalarında cerrahi müdahale ve ilaç tedavisi de söz konusu olabilir.

Dengeli beslenmek hamilelikte guatr tedavini kolaylaştırır!

Hamilelikte guatr sorunu olan kadınların iyot ihtiyacını karşılamak için yeterli miktarda iyot almaları önerilir. Bir anne adayının günlük iyot ihtiyacı 220 mikrogramdır. Bu iyot miktarının da beslenme ile alınması mümkündür. Hamilelikte tüketilmesi önerilen iyot bakımından zengin gıdaların içerdiği iyot miktarı şu şekildedir:

  • Bir bardak süt 56 mikrogram,
  • Bir kase yoğurt 154 mikrogram,
  • Çeyrek çay kaşığı iyotlu tuz 225 mikrogram,
  • 1 tane haşlanmış yumurta 12 mikrogram iyot içermektedir.

Yukarıdaki sıralanan iyot içeriği yüksek besinler gebelik dönemi için de sağlıklı ve gerekli olduğundan her anne adayının düzenli olarak tüketmesi önerilir. Ancak anne adaylarının günlük iyot alımının 600 mikrogramın üzerine çıkması da sağlık açısından zararlı olacağından dikkat etmekte fayda var.

Hamilelikte guatr vakalarında cerrahi müdahale yapılabilir!

Guatr hastalığının tedavisinde tiroidektomi adı verilen ameliyat yapılarak tiroit bezinin tamamı veya bir kısmı alınabiliyor. Ancak hamilelikte cerrahi müdahaleler çok da uygun görülmediği için tedavide ilk tercihler arasında değildir. Hastalığın ileri dönemlerine gelindiyse, anne adayı nefes darlığı gibi ciddi rahatsızlıklar yaşıyorlarsa tiroidektomi uygulanabilir. Fakat sorun çok ciddi değilse, doğal yöntemlerle kontrol altında tutulabiliyorsa, ameliyat için doğum sonrası beklenir.

Hamilelikte guatr vakalarında ilaç tedavisi uygulanabilir!

Gebelik dışındaki dönemde guatr sorunu olanlar için çoğu zaman aspirin veya kortikosteroit ilaçlar reçete edilebiliyor. Fakat bu ilaçlar gebelikte uzun süre kullanıldığında bebeğin gelişimini olumsuz etkileyebiliyor. Bundan dolayı hastanın hamile olduğunu bilen doktor, öncelikle dengeli beslenme alışkanlıklarıyla durumu kontrol altında tutmaya çalışır, yine de ilaç tedavisi gerekirse de kısıtlı süre içinde ve hafif dozlarda ilaç reçete edilir. Ancak anne adayları hamilelikte guatr tedavisinde ilaç kullanımı konusunda doktorun önerisi dışına çıkmamalıdır.

Hamilelikte guatr vakalarında radyoaktif iyot tedavisi kullanılmaz!

Gebelik dışındaki dönemlerde hipertiroididen kaynaklan guatr vakalarında radyoaktif iyot tedavisi uygulanmaktadır. Bu tedavi çoğunlukla da başarılı sonuç vermektedir. Ancak hamilelik söz konusu olduğunda bu tedavinin kullanılması kesinlikle yasaktır. Bu tür tedaviler için doğum sonrası beklenmelidir.

 

Author

Write A Comment